معرفی کتاب (خوشه های گردشگری)

معرفی اختصاصی از سایت گردشگری ایران (www.gardeshgariiran.ir)

khooshehaye gardeshgari.indd

نام کتاب: خوشه های گردشگری

نویسندگان: دکتر حمید ضرغام بروجنی، صمد حاجی محمد امینی

ناشر: دفتر پژوهشهای فرهنگی

تعداد صفحه: ۱۳۱ صفحه

قیمت: ۷ هزار و ۹۰۰ تومان

تاریخ چاپ: ۱۳۹۴

تیراژ: ۱۰۰۰ نسخه

پیش‌گفتار

گردشگری در دوران کنونی با چالش‏هایی از قبیل تغییر سریع فناوری، جهانی شدن و رقابت بین‏المللی درگیر است. این موقعیت، اندیشمندان را ناگزیر از ایجاد تغییرات بنیادی در مدیریت کسب‏وکارهای مرتبط، نموده است. الگوی‏های سنتی اداره امور که در قرن بیستم، نظریه غالب محسوب می‎شد، جای خود را به «مدیریت نوین» داده است. در این رویکرد مسئولیت انسجام مدیریت، ارتقای بهره‏وری و نیل به اهداف، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته، انعطاف‏پذیری و نرمش در ساختار و عملکرد مدیریت رو به فزونی نهاده است. اهمیت منابع سنتی گردشگری، همچون مزیت نسبی (آب و هوا، فرهنگ، و غیره) در قیاس با دیگر عوامل رقابت گردشگری کمتر شده است. اطلاعات (مدیریت استراتژیک اطلاعات)، خلاقیت (توانایی گروه‏های کارآفرین در سرمایه‏گذاری)، دانایی (دانشِ چگونگی یا فرهنگ) منابع جدید و عوامل کلیدی در رقابت شرکت‏های گردشگری به شمار می‏روند. در چنین شرایطی مدیریت گردشگری بیشتر بر ارائه خط‏مشی و راهبرد، متمرکز میشود. هدف اصلی راهبردهای گردشگری نیز ارتقای سطح کیفیت و بهره‏وری گردشگری کشور در چارچوب سیاست‏های کلی نظام و سایر اسناد بالادستی با توجه به موقعیت بازار است. نگاهی کوتاه به این روندها، تحلیل وضعیت گردشگری کشور و طرح راهبردهای مناسب، موضوع این کتاب است.

در سال‏های اخیر توان بالقوه خوشه‏های صنعتی برای ایجاد «مزیت رقابتی» به موضوع بحث محافل تخصصی تبدیل شده است. در نتیجه، بدنه ادبیات پژوهش به حدی توسعه یافته که در آن «تحلیل خوشه‏ای» به عنوان جزئی اساسی از تئوری نوآوری به رسمیت شناخته شده است.

ایده کسب و کار رقبای مستقر در نزدیکی یکدیگر و همکاری در سطوح مختلف به خاطر انتفاع همه طرف‏ها موضوع جدیدی نیست. در واقع گروه‏های کسب و کار، مدت‏ها پیش از معلم توسعه اقتصادی (مایکل پورتر) تشکیل «خوشه» داده بودند. به هرحال، موفقیت یک خوشه کسب و کار به همکاری دولت، کسب و کار و دانشگاه‏ها برای کمک به رشد صرفه‏جویی‏های منطقه‏ای، بستگی دارد.

سازمان توسعه صنعتی سازمان ملل متحد خوشه را « درهم‏فشردگی بخشی و جغرافیایی شرکت‏هایی که تولید و فروش محصولات مرتبط و یا مکمل را برعهده ‏دارند و در نتیجه، با چالش‏ها و فرصت‏های مشترک مواجهند» تعریف می‏کند. این تجمیع می‏تواند منجر به صرفه‏جویی‏های برون‏زاد مانند پیدایش تأمینکنندگان تخصصی مواد اولیه و یا رشد آمیخته‏ای از مهارت‏های بخش‏محور و تشویق توسعه خدمات تخصصی در امور فنی، مدیریتی و مالی شود.

تجمیع جغرافیایی، یک عامل حیاتی برای خوشه‏های کسب و کار است، زیرا تجمع فیزیکی بنگاه‏ها مزیت‏های مهمی هم از لحاظ کارآمدی مالی بنگاه‏ها و هم توسعه همبستگی میان مدیران ارشد شرکت‏های مختلف در بر دارد. به طور مشخص، تمرکز جغرافیایی زمینه دستیابی بنگاه‏ها به چارچوب مناسب برای تحصیل صرفه مقیاس داخلی و خارجی را فراهم میکند، از طریق تسهیل دسترسی به دانش نوین اتخاذ روش‏های نوآورانه را میسر می‏سازد، افزایش بهره‏وری و تبادل تجربیات را تسهیل می‏کند و بیش از همه اهمیت بسیار زیادی به نقش «سرمایه اجتماعی» می‏دهد. در واقع تماس بازیگران با یکدیگر نوعی تبادل غیررسمی دانش و اطلاعات را میسر می‏سازد.

با وجود این واقعیت که خوشه کسب و کار از قرن ۱۹ وجود داشته و درحال حاضر نیز فعال است و اگر چه اسناد و مدارک قابل اتکایی از روش‏های خوشه‏سازی وجود دارد که نتایج آنها درحال حاضر از لحاظ تجربی، تأیید شده، مع‏الوصف هنوز هم برای شکل‏گیری خوشه‏ها نوعی عدم تمایل جهانی وجود دارد. صرف‏نظر از چند نمونه  موفق موجود که می‏توان از آنها نکاتی آموخت، هیچ روش نظام‏مند سازمان یافته و سیاستی وجود ندارد که بتواند شکل‏گیری همکاری خوشه‏ای بنگاه‏ها در صنعت گردشگری را پشتیبانی کند. به خصوص، صنعت گردشگری کشور متشکل از همکاری غیررسمی بسیاری از بنگاه‏های اقتصادی کوچک و متوسط است که اولین نشانه تشکیل خوشه کسب و کار به شمار می‏رود.

تکامل خوشه نیازمند اقدامات سازمانیافته برای ترویج شبکه‏های همکاری خلاق کسب و کارهای گردشگری است و برای رسیدن به این مهم لازم است ارتباط میان شرکت گردشگری، دولت و دانشگاه تسهیل و در نتیجه همکاری توسعه نوآوری و شرکتکنندگان علاقه‏مند به منافع ارائه شده توسط خوشه‏های کسب و کار تشویق شود. با این حال، تجربه برخی کشورها نشان داده است که اتصال دانشگاه‏ها، مؤسسات تحقیقات و فناوری با بنگاه‏های گردشگری یک پیش‏نیاز برای تشکیل خوشه به منظور تقویت تبادل رموز کار و نوآوری از طریق خوشه‏های کسب و کار است. بنابراین، هدف راهبردی گردشگری در ایران باید تشکیل شبکه‏های کسب و کار به عنوان یک پایه و اساس خوشه کسب و کار و نیز ایجاد محیط نهادی‏ای باشد که محصول گردشگری کشور را به محصولی قابل رقابت بدل سازد.

دکتر حمید ضرغام بروجنی

کتاب خوشه های گردشگری از مجموعه “فرهنگ و مدیریت” دفتر پژوهشهای فرهنگی، در چهار فصل به مباحث زیر می پردازد:

فصل ۱: ابداع خوشه ای

فصل ۲: مبانی و مفاهیم خوشه گردشگری

فصل ۳: خوشه در صنعت گردشگری

فصل ۴: تحلیل خوشه گردشگری در ایران-بندر انزلی

معرفی کتاب (خوشه های گردشگری)

نظرات ۰

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *