دسته‌ها
استان یزد تاریخی هتل های ایران

اقامتگاه بومگردی تیزک ابرکوه

شاید در ایران خیلی کم باشند قلعه‌ هایی که حالا محل سکونت یا اقامت شده‌ اند. اقامتگاه بوم گردی تیزک در ابرکوه یزد یکی از همین محل‌ هاست. اگر دوست دارید کمی بیشتر در دل داستان‌ های تاریخ بروید و در خانه ای روستایی و میان مردمانی بمانید که با مهربانی و حوصله از خاطرات گذشته‌ های دور برایتان بگویند این پیشنهاد را از دست ندهید و اقامتگاه بومگردی تیزک را در برنامه ریزی سفر خود در نظر داشته باشید.

این قلعه توسط عبدالرضاخان بزرگ پدرحاج خان، سالارنظام دردوره افشاریه (طبق گفته ساکنین قلعه) از خشت وگل و دارای پلانی مستطیلی شکل که چهار برج دیده بانیِ استوانه ایی شکل در چها گوشه اش بنا شده. دروازه ورودی قلعه که در ضلع جنوبی بنا قرار گرفته، در دو طبقه ساخته شده و بر تمام قلعه اشراف داره. دروازه ، هم محل کنترل ورود و خروج اهالی قلعه بوده و هم شاه نشین و محل اقامت صاحب و ارباب قلعه. مساحت این قلعه ۱۰۰۰۰ هزارمترمربع که ۵۶۰۰ مترمربع آن شامل اسطبل اسب ، حمام عمومی، مسجد، سردرهشت ضلعی ورودی با دو نشیمن گاه ، چهاربرجک در چهار گوشه و ۴۴۰۰ متر آن مسکونی می باشد. خانه های این قلعه به صورت موازی و همردیف و نکته جالب اینجاست که پشت بام تمام این خانه های داخل قلعه به هم راه دارد.

مرمت قسمت هایی از قلعه توسط میراث فرهنگی ابرکوه در سال ۱۳۸۱ انجام گرفته است. اما هم اکنون مرمت و بازسازی برخی از منازل، از جمله خانه مرحومه بی بی رباب، مرحومه بی بی کلثوم و منزل مرحوم حاجی کرمانی توسط آقای علی امیدپناه (نوه ی هردو مرحومه ی مذبور) به بهترین نحو صورت گرفته تا ضمن حفظ شاکله ی اصلی بناها جهت جذب هرچه بیشتر جهانگردان و رونق صنعت توریسم باشد. وی تمامی زحمات فوق را باعلاقه و اشتیاق وافر انجام داده و مجوز بومگردی از اداره کل میراث فرهنگی وگردشگری استان یزد را نیز دریافت کرده است.

 

منبع: www.portal.hoonel.com

 

اقامتگاه بومگردی تیزک ابرکوه

دسته‌ها
استان یزد تاریخی

قلعه حاجی خان اسفندآباد

اسفند آباد در مرکز دهستان اسفندار ، بخش بهمن واقع شده است. در بخش بهمن ابرکوه چندین قلعه وجود داراد. قلعه حاجی خان از دیگر قلعه های به جامانده استوار تر است. این قلعه متعلق به دوره های ساسانی، زندیه، افشاریه و قاجار می باشد.

قلعه در نزدیکی قنات نصرت آباد بنا شده است. قلعه چهار برج دارد که در چهار گوشه آن قرار دارد. ورودی قلعه نیز در ضلع جنوبی آن قرار دارد. دیوار های آن پایه هایی با ضخامت ۲۵۰ سانتی متر دارد و ارتفاع آنها ۸ متر است و هرچه ارتفاع بیشتر می شود ضخامت دیوار کاهش می یابد. برر بالای ورودی اتاقک نگهبانی قرار دارد که به چهار برج اشراف دارد و اگر کسی پشت در باشد توسط نگهبان دیده می شود. اطراف اتاقک نگهبانی سوراخ هایی اریب موجود است و از آنها به راحتی میتوان در صورت خظر نشانه گیری کرد.

منبع: www.gardeshgari724.com

قلعه حاجی خان اسفندآباد

دسته‌ها
استان یزد تاریخی

قلعه خسروآباد ابرکوه

قلعه خسروآباد یکی از قلعه های تاریخی شهرستان ابرکوه در استان یزد است که در دهستان فراغه و در روستای خسروآباد واقع شده است و حدود ۴۰۰۰ مترمربع مساحت دارد؛ بنای مذکور با حصاری رفیع و چهاربرج در چهارضلع به صورت چینه ای بنا شده است. در داخل قلعه، تعدادی خانه به مساحت ۸۰۰ مترمربع ساخته شده است؛ ازخصوصیات بارز این بنا می توان به ترئینات برج ها اشاره کرد. قلعه مذکور متعلق به دوره قاجار است و تحت شماره ۲۵۳۶۰ مورخ ۸۷.۱۲.۱۸ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. اخیرا مرمت قلعه خسروآباد آغاز شده است که از جمله موارد مرمت آن می‌ توان به اندود کاهگل پشت بام، اجرای سیمگل بدنه، اجرای شرفی و اجرای فرش کف اشاره کرد.

 

منبع: www.yazd.irib.ir و www.portal.yazdcity.ir

 

قلعه خسروآباد ابرکوه

دسته‌ها
استان یزد تاریخی

یخچال برزن ابرکوه

یخچال برزن از جمله آثار قدیمی شهرستان ابرکوه است که کنار جاده ارتباطی روستای مریم آباد واقع شده و با پلانی بصورت مدور و حجمی مخروطی شکل بنا شده است. ارتفاع این بنا حدود ۲۰ متر است سطح کف داخل بنا، گودتر از سطح زمین های بیرونی ساخته شده است.

یخچال برزن دارای ۴ بخش عمده، حوض بند، مخزن یخ، دیوارهای سایه انداز و گنبد بزرگ روی مخزن می باشد. مصالح بکار رفته در این بنا سنگ و خشت خام و گل و چوب و آهک است که ابتدا حدود ۵۰ سانتی متر را با مصالح سنگ، ملات، ماسه و آهک بنا کرده اند و مابقی را با خشت و گل ساخته اند. از خصوصیات بارز این بنا طرح و فرم ساخت آن می باشد. قدمت برخی از یخچال ها به عهد قاجار و برخی دیگر به رونق جاده ابریشم برمی گردد. یخچال برزن دارای سه دریچه می باشد که در جبهه های شمالی، شرقی و غربی آن قرار گرفته که پس از انبارکردن یخ با مقداری گیاه خشک دریچه ها را مسدود می کرده و در تابستان از آن استفاده می کردند. این بنا تحت شماره ۱۵۱۴۵مورخ ۱۳۸۴/۱۲/۱۳ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

 

منبع: www.irandeserts.com

 

یخچال برزن ابرکوه

دسته‌ها
استان یزد تاریخی مذهبی و زیارتی

امامزاده احمد ابرکوه

بقعه امامزاده احمد، یکی از بناهای ارزشمند شهرستان ابرکوه و حرم و مزار یکی از عارفان و بزرگان مشهور به پیراحمد است که به اعتقاد گروهی، از فرزندان امام هفتم شیعیان، امام موسی کاظم (ع) می باشد.

بنای امامزاده احمد از سطح خیابان و کوچه‌ های اطراف، بالاتر است و در حال حاضر تنها راه دسترسی به آن، از طریق پله‌ هایی در سمت شرق، امکان‌پذیر است. بقعه مذکور دارای یک پیش فضای سرپوشیده می باشد که پس از گذر از آن، به فضای اصلی که مقبره در آن محل می باشد منتهی می شود. آنچه در فضای اصلی خودنمایی می کند، طاق بلند و رفیع آن می باشد که به‌ صورت فیل پولش ساخته شده است. مصالح به‌ کار رفته در بنای امامزاده احمد شامل خشت خام، کاه، گل و گچ می باشد.

با توجه به سبک معماری بنا، عمر آن به چهار تا پنج قرن پیش تخمین زده می شود. در جوار این امامزاده مسجدی است که قسمت اصلی آن دارای شبستانی طولانی است و در دو طرف آن صفه‌ هایی بنا شده است. این مسجد دارای محرابی است که با اشکال هندسی گچبری شده، همچنین متن محراب با آجرهای کوچک مسدس و کاشی های معرق به‌ صورت ستاره‌ ای شش‌ پر به ابعاد ۱۸۰×۹۰ تزئین شده است.

 

منبع: www.isna.ir

 

امامزاده احمد ابرکوه

دسته‌ها
استان آذربایجان شرقی تاریخی

پل پردلیس،کاغذکنان

پل پردلیس معبر کلیه کسانی بود که در جهت شمال و جنوب به هر دلیلی از اردبیل می گذشتند. بسیاری از سیاحان و مأموران و مسافران داخلی و خارجی که از ایران به قفقاز و روسیه می رفتند و یا از آن سرزمین ها به ایران می آمدند ناگزیر از این پل، که در خاک کاغذکنان یا خونج قرار داشت، می گذشتند. قدیمی ترین منبع تاریخی که از جاده کاغذکنان به اردبیل و پل رودخانه سفیدرود یا قزل اوزن یاد می کند کتاب مسالک و ممالک استخری است. نویسنده در ذکر مسافت آذربایجان از اردبیل تا زنجان می نویسد: «از اردبیل تا پل سپید(پل پردلیس قزل اوزن) دو مرحله و از آنجا تا خونه (خونج=کاغذکنان) دو روز راه، و از خونه تا توث سواران یک روزه، و از توث سواران تا زنگان یک روزه.» از نوشته استخری چنین بر می آید که این پل سال ها پیش از تألیف مسالک و ممالک وجود داشته. پترودالاواله جهانگرد معروف ایتالیایی که همراه سپاه شاه عباس اول راهی آذربایجان شد تا شاهد جنگ شاه عباس با سپاه عثمانی باشد، در گذر از کاغذکنان به سوی اردبیل در مورد جاده اردبیل- زنجان و پل پردلیس می نویسد:

بعد از زنجان، بلافاصله جاده به دو قسمت منشعب می شود. یکی به طرف غرب می رود و دیگری به طرف شمال غربی، و این همان جاده ای است که در امتداد جاده سلطانیه واقع شده و به طرف اردبیل ادامه می یابد.هنوز دو فرسنگ راه نرفته بودیم که به معبر بسیار مشکلی رسیدیم که در یک طرف آن دره عمیقی واقع شده بود. معبر به اندازه ای تنگ و پرپیچ بود که باید هر کس به طور انفرادی، آن هم پیاده از آن رد می شد در قعر دره رودخانه ای جاری بود که عظمت چندانی نداشت، ولی چون در این محل عبور از آن غیر ممکن بود یک پل سنگی بر روی آن ساخته بودند که پردلیس خوانده می شد.

آدام اولئاریوس که در سال ۱۰۴۷ هـ . ق همراه هیئت نمایندگی پروس(آلمان) از طریق روسیه و شهر اردبیل راهی پایتخت ایران بود در مورد پل پردلیس می نویسد:

در دهم فروردین پس از صرف نهار به طی طریق ادامه دادیم (سفیر برو گمان توانست سوار بر اسب شود) به تاروس که ایرانی ها در اینجا آن را پردلیس می نامند رسیدیم.

پیش از این به دره عمیق که کف آن زمین نامناسب و بدی بود فرود آمدیم. این مکان گویا قرارگاه دزدان و آدم کشان باشد که برای مسافران خطری بزرگ از روبه رو به پایین سرازیر می شود چنانچه پی ببرند که مسافران قادر به ایستادگی چندانی نیستند در محل مناسبی هجوم خود را به قافله آغاز می کنند در کف دره رودخانه قزل اوزن جریان دارد که آب آن کف آلود بود و با سرعت زیاد به مانند تیری از میان تخته سنگ های کوه به پایین سرازیر می شد آب رودخانه سفید و زلال است و ازاین جهت به زبان طالشی آن را اسپروت می نامند. بر فراز رود پلی زیبا از خشت پخته ساخته اند که دارای نه دهانه است. آدام اولئاریوس در سال ۱۶۳۷ م. از این پل تصویری تهیه کرده است این پل که بطور افقی در زمینه وسط تصویر کشیده شده بر روی رودخانه قزل اوزن قرار دارد و بر روی آن کاروان هیئت نمایندگی آلمان مشاهده می گردد که از طرف راست به چپ پل را طی می کند. از تاریخ دقیق احداث این پل که در قرون سوم و چهارم هجری وجود داشته اطلاعی در دست نیست. این پل در دوره صفویه به دستور شاه طهماسب اول تعمیر یا تجدید بنا شده است .

ماکسیم سیرو در مورد قدمت این پل می نویسد: «ساختمان عمده ای که بین اردبیل و زنجان قرار دارد پلی است که روی قزل اوزن به وسیله شاه طهماسب اول ساخته شده است.» احتمالا نویسنده محترم از سوابق پردلیس اطلاعی نداشته و به همین دلیل ساختمان آن را به شاه طهماسب نسبت داده است با توجه به شواهد معتبری که پبش از صفویه درباره این پل وجود دارد می توان با یقین اظهار داشت که این پل به علت خرابی های که یافته بود در دوره سلطنت شاه طهماسب اول باسازی گردد.این پل پردلیس به دستورشاه طهماسب اول باسازی گردد.این پل که ظاهرا تا سال های بعد از انقلاب مشروطیت سالم مانده بود در حدود سالهای ۱۳۳۸-۱۳۳۹ هجری قمری به دستور محمد تقی خان امیر تومان ملقب به سطوت الممالک برای جلوگیری از ورود عشایر غارتگر خلخال با مواد منفجره ویران شد.پل پردلیس با این که یکی از آثار ارزشمند تاریخی اذربایجان شرقی است متأسفانه از سوی میراث فرهنگی استان شناسایی نشده و حفاظت نمی شود.امید که سازمان میراث فرهنگی استان اذربایجان شرقی و استان اردبیل به این اثر ارزشمند تاریخی توجه کند.

 

منبع: www.irandeserts.com

 

پل پردلیس،کاغذکنان

دسته‌ها
استان آذربایجان شرقی تاریخی

پل کوچک خدا آفرین، کلیبر

این اثر در تاریخ ۵ اسفند ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این پل‌ ها بر روی رودخانه‌ ارس در مجاورت دهستان کیوان بخش خدا آفرین و ۸۰ کیلومتری شمال شهرستان کلیبر، به فاصله حدود ۱۰۰ متری از همدیگر قرار دارد. در حال حاضر، یکی از پل‌ ها مورد استفاده قرار می‌ گیرد.

در خصوص تاریخ ساخت این پل‌ ها، مدرک مستندی دردست نیست. آنچه از منابع تاریخی و مدارک باستان شناسی برمی‌ آید، از روزگار باستان و در دوره‌ های مختلف، پل‌ های متعددی بر رودخانه‌ ارس زده شده که قدیمترین آنها متعلق به اوایل هزاره اول قبل از میلاد است؛ اما از پلی با نام خدا آفرین، اولین بار در حدود سال ۷۴۰ ﻫ . ق در کتاب «نزهه‌القلوب» حمدالله مستوفی یاد می‌شود: «زنگیان چند پاره دیه است و اکنون داخل مردانقم، پل خدا آفرین بر آب ارس، در آن حدود است. بکربن عبدالله ساخت در سنه خمس و عشر هجری (سال ۱۵ هجری)». هر چند در درستی مطلب فوق تردید وجود دارد، اما این امر مسلم است که خیلی قبل از سال ۷۴۰ ﻫ . ق پلی با نام خدا آفرین بر روی رودخانه‌ ارس برپا بوده است. به نظر می‌ رسد که این پل بارها ویران و بازسازی شده است.

پل‌ هایی که امروزه بر روی رودخانه‌ ارس مشاهده می‌ شود، ظاهرا مربوط به دوره صفویه و قاجاریه است. پل کوچک خدا آفرین که به صورت نیمه ویران درآمده و بخشی از طاق‌ های آن فرو ریخته، مربوط به دوره صفوی و احتمالا از ساخته‌ های شاه عباس اول است. این پل حدود ۱۲۰ متر طول، ۶ متر عرض، ۱۲ متر ارتفاع و ۱۱ دهانه یا چشمه طاق داشته و برای ساخت آن از سنگ‌ های تراشیده، سنگ لاشه و ملات آهکی استفاده شده است. در حال حاضر، تنها سه دهانه پل باقی مانده و بقیه از بین رفته است.

 

منبع: www.irandeserts.com

 

پل کوچک خدا آفرین، کلیبر

دسته‌ها
استان کردستان تاریخی

پل گاران(کردلان)، مریوان

 

 پل تاریخی گاران یکی از بناهای تاریخی استان کردستان است و در نزدیکی شهر مریوان قرار دارد.این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شماره ثبت ۳۵۹۱ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. پل گاران روی رودخانه دایمی ” گاران ( چم گاران) که از ارتفاعات بلند و برف گیر منطقه ” سرشیوه ” مریوان سر چشمه می گیرد، ساخته شده است. این پل ارتباط بین دو منطقه ” جانوره ” و ” گاران” در مریوان را فراهم می سازد. پل در فاصله ۱۲ کیلومتری شرق شهر مریوان و در ۹۰۰ متری کارخانه آسفالت شهرداری واقع شده است. احداث پل با بسترسازی آغاز ، و سپس پایه های آن ایجاد شده و در ساخت آن ملات سنگ، ساروج و آجر به کار رفته است. برای ساخت پایه های پل از سنگ های تراشیده استفاده شده است. پل دارای دو پایه شش ضلعی در میان رودخانه و دو پایه متصل به ارتفاعات طرفین رودخانه است و سه دهانه ( چشمه) دارد. طول پل ۴۲، عرض آن ۵/۹ و ارتفاع آن ۶ متر است. از آنجا که این پل ارتباط مریوان – سنندج را میسر می ساخت، احتمالا در دوره ” والیان اردلان ” در زمان صفویه مرمت شده است. پل گاران در زمان ساسانیان ساخته شد و تا سال ۱۳۲۰ شمسی مورد استفاده بود.

 

منبع: www.irandeserts.com

 

پل گاران (کردلان)، مریوان

دسته‌ها
استان همدان تاریخی

پل کوریجان

این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۲۴۸ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. پل کوریجان در ۲۲ کیلو متری شمال همدان و سمت چپ جادهٔ همدان – تهران بر روی یکی از انشعابات رود قره‌ چای احداث گردیده‌ است. پل کوریجان در شهرستان کبودراهنگ، بخش مرکزی، روستای کوریجان واقع شده است.این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شماره ثبت ۳۲۴۸ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. پل آجری کوریجان با ۵ دهانه بزرگ و ۴ دهانه کوچک مزین به قوس های جناغی از بناهای به جای مانده دوران صفویه می باشد .این پل در ۲۲ کیلومتری شمال همدان و سمت چپ جاده همدان – تهران برروی یکی از انشعابات رودخانه قره چای احداث گردیده است. این پل فاقد تزئینات خاص می باشد و در دوره قاجار مرمت گردیده است.

 

منبع: www.irandeserts.com

 

پل کوریجان

دسته‌ها
استان اصفهان تاریخی

آتشکده دستجرد

روستای دستجرد ، در غرب شهرستان اصفهان در بخش جرقویه علیا قرار گرفته است.

چشمه‌ ی دستجرد یکی از پر آب‌ ترین و شگفت‌ انگیزترین چشمه‌ های کویر میانی ایران در شمال شهر حسن‌ آباد است که بین روستای دستجرد و حسن‌ آباد قرار دارد. این چشمه از زیر تپه‌ ای صخره‌ ای که بر فراز آن آتشکده‌ ای به نام آتشکده دستجرد، جاری می‌ باشد.

نویسنده‌ ی کتاب ارزشمند گرکویه، وجود محلی در سیستان به نام گرکویه و آتشکده‌ ای به نام آتشکده‌ ی گرکویه را در سیستان یکی از رازهای سربه‌ مهر این دو محل می‌داند(صفحه ۹۶ کتاب گرکویه).

این چشمه دارای آب شیرین و گوارا با آبدهی نزدیک به پنجاه لیتر در ثانیه، کشتزارهای دستجرد، کمال‌ آباد و حسن‌ آباد را سیراب نموده و قبل از لوله‌ کشی آب شیرین کوهرنگ به منطقه از آن برای آشامیدن نیز استفاده می‌ شده است.

آتشکده‌ ها در حقیقت نمادی از دین زرتشت ـ آیین مردم ایران باستان ـ می‌ باشد. دوره‌ ی هخامنشیان تقریبا آغاز دین‌ داری به شیوه‌ ی زرتشت بوده است و پس‌ از آن در دوره‌ ی اشکانیان فرهنگ زرتشت رونق گرفت. در دوره‌ ی ساسانیان وارد حکومت گردید و موبدان (روحانیون زرتشتی) جایگاه والایی در حکومت یافتند.

در آیین زرتشت چهارعنصر آب، باد، خاک و آتش از تقدس خاصی برخوردار است و جهان همیشه محل جنگ نیرو های اهریمنی و اهورایی می‌ باشد.

یکی از این الهه‌ ها آناهیتا است که بانوی آب‌ های روان می‌ باشد و آدمیان در کنار چشمه‌ های جوشان به پرستش اهورا مزدا می‌ پردازند. لذا کنار چشمه‌ ها را برای ساخت پرستشگاه‌ ها و آتشگاه‌ ها برگزیدند. بالاخره ظلم و ستم شاهان ساسانی و اختیارات بیش‌ از اندازه موبدان زرتشتی، مالیات‌ های سنگین و جنگ‌ های بی‌ حاصل زمینه‌ ی نارضایتی مردم را به دنبال داشت و مردم ایران به دنبال راهی برای نجات از این وضعیت نابسامان می‌ گشتند.

با ظهور اسلام و تأکید آن به برادری، عدالت و مساوات، مردم ایران قبلا به این آیین گرایش یافتند و اعراب جهت سرعت بخشیدن به این امر اقدام به تغییر کاربری آتشکده‌ ها کردند و آتشکده‌ های بزرگ را به مسجد تبدیل می‌ کردند. لذا موبدان زرتشتی برای جلو گیری از تخریب این آثار به آن‌ ها رنگ اسلامی دادند کما اینکه مقبره‌ ی کوروش هخامنشی را به نام مقبره‌ ی مادر سلیمان معرفی کردند تا از تخریب آن توسط اعراب جلو گیری شود.لذا می‌ توان حدس زد که ساخت بنای مسجد گونه‌ ای که در کنار آتشگاه منطقه ما وجود دارد و این اعتقاد که این مکان محل عبور یک شخصیت عرفانی بوده که از برکت وجود او چشمه جاری‌ شده است و معرفی آن به‌عنوان «جا پا حضرت» دلایلی می‌باشد که زرتشتیان بتوانند به‌ وسیله آتشکده دستجرد را حفظ نمایند و آیین‌ های خود را بجای آورند.

به‌ هرحال بخشی از تاریخ را باید در افسانه‌ ها و اعتقادات گذشته مردم جستجو کرد؛ چراکه افسانه‌ ها در بطن خود حقیقتی داشته‌ اند اما در اثر اختلاط با خرافات و باورهای مختلف، به‌ صورت افسانه‌ های غیرقابل‌ باور درآمده‌اند.

نویسنده مطلب فوق: علی جمشیدی

 

منبع: www.varzanehsaba.ir

 

آتشکده دستجرد